Water-resources-pic

วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีกับการจัดการทรัพยากรน้ำในชุมชน

NEWS

แม้ว่าประเทศไทยจะอุดมไปด้วยทรัพยากรธรรมชาติมากมาย แต่ก็ยังคงประสบกับปัญหาจากภัยแล้งและน้ำท่วมอยู่ทุกปี ซึ่งมันก็สร้างความเสียหายให้กับเกษตรกรอย่างมาก ทำให้มีการคิดวิธีในการจัดการจัดอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเริ่มตั้งวางโครงสร้างกันตั้งแต่ในระดับชุมชนไปจนถึงระดับประเทศ เริ่มต้นในพื้นที่เสี่ยงภัยน้ำท่วมและแห้งแล้งก่อนเป็นกลุ่มแรก ด้วยการทำแบบนี้จะช่วยลดความเสี่ยงที่จะเกิดความเสียหายต่อผลผลิตที่จะสร้างรายได้ให้กับประเทศในอนาคต

ประเทศไทยมีแหล่งชุมชนขนาดใหญ่กระจายตัวอยู่ทั่วประเทศ ชมชุนเหล่านี้ล้วนเป็นกลุ่มสำคัญที่จะในการจัดการทรัพยากรได้อย่างยั่งยืน โดยทางสถาบันสารสนเทศทรัพยากรน้ำและการเกษตรได้ ได้ร่วมมือกับ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เพื่อสร้างแนวคิดที่จะนำหลักวิทยาศาสตร์มาผสมผสานกับเครื่องมือทันสมัย มาใช้ในการจัดการบริหารทรัพยากรน้ำในชุมชน เพื่อใช้ติดตามเก็บข้อมูลสำคัญในพื้นที่ เช่น ปริมาณน้ำสำรองในพื้นที่ แผนที่แหล่งน้ำ รวมไปถึงระบบบริหารความเสี่ยง เพื่อสนับสนุนให้คนในท้องที่สามารถจัดการแก้ไขปัญหาได้ด้วยตนเอง

Water-resources-photo

ผลดำเนินงานที่ผ่านมาของโครงการ

ผลการดำเนินงานแบ่งออกเป็น 3 ระดับ ในระดับแรกคือเน้นให้ชุมชนสามารถบริหารจัดการน้ำได้ด้วยตนเอง โดยชุมชนที่นำร่องไปแล้วทั้งสิ้น 1,136 หมู่บ้าน ในระดับที่สองเป็นชุมชนที่เน้นพัฒนาทรัพยากรธรรมชาติ สามารถสร้างรายได้ให้กับหมู่บ้านได้ตลอดทั้งปีจำนวน 136 หมู่บ้าน ระดับที่สามเป็นชมชุนตัวอย่างที่ประสบความสำเร็จในการบริหารจัดการทรัพยากร ดิน น้ำ ป่า ได้อย่างมั่นคง และยั่งยืนทั้งหมดจำนวน 301 หมู่บ้าน ซึ่งถือเป็นหมู่บ้านตัวอย่าง ที่จะใช้เป็นแนวทางศึกษาให้กับหมู่บ้านอื่นๆ

ปี พ.ศ. 2555 – 2556 มีชุมชนระดับที่ 1 จำนวน 169 หมูบ้าน / ชุมชนระดับที่ 3 จำนวน 67 หมู่บ้าน

ปี พ.ศ. 2557 ชุมชุนระดับที่ 1 จำนวน 198 หมู่บ้าน / ชุมชนระดับที่ 3 จำนวน 143 หมู่บ้าน

ปี พ.ศ. 2558 ชุมชนระดับที่ 1 จำนวน 379 หมู่บ้าน / ชุมชนระดับที่ 3 จำนวน 164 หมู่บ้าน

ปี พ.ศ. 2559 ชุมชนระดับที่ 1 จำนวน 676 หมู่บ้าน / ชุมชนระดับที่ 2 จนวน 68 หมู่บ้าน / ชุมชนระดับที่ 3 จำนวน 188 หมู่บ้าน

ปี พ.ศ. 2560 ชุมชนระดับที่ 1 จำนวน 943 หมู่บ้าน / ชุมชนระดับที่ 2 จำนวน 109 หมู่บ้าน / ชุมชนระดับที่ 3 จำนวน 206 หมู่บ้าน

ปี พ.ศ. 2561 ชุมชนระดับที่ 1 จำนวน 1,136 หมู่บ้าน / ชุมชนระดับที่ 2 จำนวน 136 หมู่บ้าน / ชุมชนระดับที่ 3 จำนวน 301 หมู่บ้าน รวมทั้งสิ้น 1,573 หมู่บ้าน

Water-resources

ความสำเร็จของโครงการ

โครงการสามารถเพิ่มความมั่นคงในการบริการจัดการน้ำได้ดีเยี่ยม โดยสามารถป้องกันภัยน้ำท่วม ช่วยเพิ่มปริมาณน้ำสำรองให้เพียงพอกับการใช้ในหน้าแล้ง ส่งผลให้มีผลผลิตทางการเกษตรเพิ่มขึ้น คิดเป็นเงินมูลค่ากว่า 733 ล้านบาท จากการจัดทำโครงการนี้ ทำให้ทราบว่าปริมาณน้ำฝนที่ตกลงมาเพียงพอในการเพาะปลูก เพียงแต่ขาดสถานที่ในการจัดเก็บน้ำที่เพียงพอ จึงได้มีการดำเนินการขุดสระน้ำเพิ่มในที่ดินของแต่ละครอบครัว เพื่อเป็นการเก็บนำสำรองไว้ใช้เพื่อการเกษตร รวมถึงเรียนรู้ในการใช้น้ำอย่างคุ้มค่า ผลที่ได้คือชุมชุนมีน้ำใช้เพียงพอตลอดทั้งปี สร้างความมั่นคงให้แก่ครอบครัวชุ

เมื่อมีผลผลิตตลอดทั้งปีจากการบริหารน้ำอย่างเหมาะสม ทำให้เกษตรกรมีผลผลิตมาขายในตลาดอย่างต่อเนื่อง ถือเป็นความสำเร็จในด้านการจัดการอาหาร ซึ่งครอบครัวเกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้นเฉลี่ยปีละ 1.5 แสนบาท ซึ่งเพียงพอต่อการใช้ชีวิตประจำวัน อีกด้านหนึ่งที่ประสบความสำเร็จคือด้านพลังงาน โดยการน้ำเทคโนโลยีมาปรับใช้เพื่อบริการจัดการน้ำในชุมชน ช่วยให้ชุมชนลดการพึงพาตนเองด้วยทรัพยากรที่มีอยู่ โดยนำแผงโซล่าเซลล์มาปรับใช้เพื่อสูบน้ำมาเก็บแทนเครื่องสูบน้ำเบนซิน ซึ่งสามารถลดค่าใช้จ่ายในการสูบน้ำได้ถึง 5 พันบาทต่อปี